Sfeervol spannend spelen na samenstellen speelbord

Welkom bij aflevering 13 in de serie SpelAdvies.
Adviseur: Joran, van Spellenclub Eindhoven.


De uitdaging

Beste Joran, een jonge spellenclub in Noord-Brabant organiseert een inloop-speeldag. Ze willen vele dorpsgenoten warm maken voor moderne spellen en natuurlijk gelijk de club op de kaart zetten. Het is ook een mooie gelegenheid om de spellenkast van de club wat verder aan te vullen.

Nu is er tegenwoordig een groot aantal spellen waarbij het speelbord bestaat uit losse onderdelen die je op verschillende manieren kunt combineren. In het bijzonder waarbij het beginbord op die manier wordt opgebouwd. Hierdoor heeft het spel iedere keer een andere beginsituatie, waardoor de herspeelbaarheid wordt vergroot. Een klassiek voorbeeld van zo'n spel is de Kolonisten van Catan. De spellenclub wil dit soort moderne spellen als uitgangspunt nemen en ze vragen jou om advies.


1. Welk kort spelletje moet in elk geval op tafel klaarliggen?

Een spel dat je snel kan uitleggen en leuk is voor alle leeftijden, is Pinguïn. Op de doos staat vanaf 8 jaar, maar jongere kinderen kunnen dit spel ook makkelijk meedoen en na een aantal potjes worden ze er redelijk handig in.

Je begint het spel met het opbouwen van het speelveld door zeshoekige tegeltjes neer te leggen. Op elke tegel is een ijsschots afgebeeld waarop vissen liggen. Wanneer je aan de beurt bent laat je één van jouw pinguïns in een rechte lijn naar een andere ijsschots lopen, daarbij mag je niet door andere pinguïns heen of over gaten springen. De ijsschots waar je vandaan komt, haal je van het bord, waarbij het aantal afgebeelde vissen de verdiende punten zijn. Omdat de tegels weggenomen worden, blijven er steeds minder mogelijkheden over.

Het spel lijkt een beetje op 'land veroveren'. Wat je probeert is gebieden voor jezelf te claimen door het af te sluiten van de andere spelers. Het is een leuk kort spelletje, wat je zonder problemen een aantal keer achter elkaar kan spelen. Een goed spel voor tussendoor.

2. Met welk gezellig spel kunnen bezoekers onder begeleiding vervolgens wat dieper afsteken?

Lang geleden werd het gebied dat tussen de Eufraat en de Tigris ligt, Mesopotamië genoemd. In het gelijknamige spel leidt elke speler een Armeense stam door dit gebied. De stammen bouwen samen aan een tempel en het gaat erom wie als eerste vier keer heeft geofferd.

Eigenlijk past dit spel wat minder goed in het thema omdat het beginbord altijd volgens hetzelfde patroon wordt opgebouwd. Maar je kunt kiezen om met een andere opstelling te beginnen. In het midden ligt een tempel waar de spelers hun offers naartoe moeten brengen. Daar omheen worden zes tegels gelegd. Er zijn vier soorten tegels: bos, grasland, berg en vulkaan.

Tijdens je beurt mag je eerst met jouw stamleden in totaal vijf stappen doen. Bij het doen van de stappen mag je spullen van de tegels oppakken of neerleggen. Als je stapt op een plek waar nog geen tegel ligt, dan wordt er een nieuwe tegel gepakt van de trekstapel.

Na het lopen mogen er twee acties uitgevoerd worden. Als je bijvoorbeeld met een stamlid en een stuk hout op een grasland tegel staat mag je daar een hut van die stam plaatsen. Wanneer twee stamleden samen bij een hut staan, dan mag je er een nieuw stamlid bijplaatsen. Door met een stamlid en een steen op grasland te gaan staan kan je een cultusplaats bouwen. Deze heb je nodig om mana (toverkracht) te genereren. Die mana heb je vervolgens nodig om het offer bij de tempel te kunnen offeren.

Ik vind de regels en hoe het thema en spelconcept hierin is verwerkt heel goed gedaan. Het is hierdoor niet alleen maar een abstract spel, maar je kunt je er ook wat bij voorstellen. Zo vind ik de regel hoe je er extra stamleden bij krijgt heel sprekend. Of als je een grondstof of offer vervoert, dan leg je die boven op de pion, alsof die hem echt draagt. De stenen worden gerepresenteerd door echte kiezelsteentjes en het hout door kleine blanke houten balken. Dit is een spel met eenvoudige regels, dat toch tactisch inzicht vereist.

3. Een spel voor twee personen mag natuurlijk niet in de collectie ontbreken. Wat adviseer je?

Attika is een spel dat zeer geschikt is voor twee spelers. In dit spel proberen de spelers een zo groot mogelijke stadstaat te bouwen op het Griekse eiland Attika. Een stad bestaat uit wegen, een theater, torens, een stadion en nog veel meer. Maar de ruimte is beperkt en je moet toegang hebben tot grondstoffen om te kunnen bouwen.

Het bord van Attika bestaat uit veelhoekige tegels. Op een aantal van die vlakjes staan landschapsymbolen afgebeeld waar de grondstoffen gedolven worden die gebruikt kunnen worden voor het bouwen van de stad. Zo heb je heuvels, bossen en water. Aan het begin van het spel worden een aantal van deze tegels geplaatst en per speler een tempel, die samen het startbord vormen.

Tijdens zijn beurt kan de speler kiezen om: gebouwen te trekken van de gesloten stapel, verzamelde gebouwen te bouwen op het bord of een landschapskaart te trekken. Het goedkoopste is om je gebouwen aan bestaande gebouwen te bouwen, soms zelfs gratis. Je wint door met behulp van jouw stad twee tempels met elkaar te verbinden of door als eerste je stad helemaal af te bouwen.

Attika kan ook met meer spelers gespeeld worden. Het probleem met meer spelers is dat een zwakkere speler de overwinning kan weggeven. Dit gebeurt dan vaak doordat die niet op tijd een andere speler blokkeert bij het verbinden van twee tempels. Dit is ook waarom ik dit spel adviseer als een twee spelers spel, waarbij wanneer je verliest, je het aan jezelf te danken hebt.

4. De vaste clubbezoekers kunnen misschien ter inspiratie met een pittiger spel aan de gang?

Terwijl de koning in het heilige land is, vechten de edellieden hun grensconflicten uit. In Leeuwenhart probeer je zoveel mogelijk gebied te veroveren. Het lijkt moeilijker dan het is en met een goede uitleg kan je het zo spelen. Het bord bestaat uit dubbelzijdige tegels die willekeurig in een vierkant aan elkaar gelegd worden met daarop grasland, bos, mijnen en dorpen.

Je beurt bestaat uit een aantal fasen. Als eerste krijg je geld. Vervolgens mag je kiezen om een machtkaart te spelen of een machtkaart te verkopen aan de markt. Elke machtkaart geeft de keuze uit één of twee acties. Zo is er een actie waarmee je grenspalen mag plaatsen. Daarmee kan je een gebied omheinen en punten verdienen, bijvoorbeeld één punt voor een bos en drie punten wanneer je een dorp omheind.

Andere acties hebben te maken met het uitbreiden van een bestaand gebied, met de ridders en het sluiten van vriendschappen tussen gebieden. De ridders kunnen gebruikt worden om je eigen gebied te beschermen of die van je tegenstander aan te vallen. Als laatste stap van je beurt vul je de machtkaarten in je hand aan.

Ook het einde is een leuke fase van dit spel. Tegen het einde blijft er meestal een redelijk groot gebied over met daarin twee of drie kastelen. Dit gebied moet dus nog verdeeld worden. En vaak kan dan één speler bijna het hele gebied voordelig claimen door ergens een paar grenspalen te plaatsen. Wanneer je voornamelijk op je eigen gebieden concentreert en niet oplet wat de andere spelers doen, dan zal je daardoor waarschijnlijk verliezen.

5. Welk bordspel is onterecht vergeten geraakt en moeten ze echt nog tweedehands op de kop tikken?

In de tijd voordat ik een bordspelspeler was, zo rond 1996, heeft een vriend mij Roborally geïntroduceerd. Ik was er meteen helemaal weg van en heb het regelmatig gespeeld. Ik denk dat dit spel nog steeds te koop is, maar het is zeker een 'gouden oude'. Ik speel dit spel nu nog steeds af en toe, en als iemand zegt dat hij het niet kent of nog nooit gespeeld heeft, dan zal ik er voor zorgen dat daar snel verandering in komt.

Roborally speelt zich af in een fabriek, waarbij een aantal robots zo snel mogelijk een vastgesteld parcours moet afleggen. Voordat het spel begint bouwen de spelers samen de fabriek door een aantal vierkante borden te plaatsen. Op die borden staan dingen zoals lopende banden, lasers, valkuilen, draaischijven en reparatievakjes. Het parcours wordt uitgezet door genummerde vlaggetjes op de borden te plaatsen. De eerste speler van wie zijn robot alle vlaggen in volgorde aangeraakt heeft, is de winnaar.

De lol van dit spel is hoe je jouw robot moet besturen. Alle spelers krijgen programmeerkaarten. Op de programmeerkaarten staan dingen zoals: één stap vooruit, draai een slag naar rechts, doe een stap terug, ga drie stappen vooruit, enz. Wanneer iedereen zijn programma van vijf kaarten heeft bepaald, dan wordt tegelijkertijd de eerste kaart omgedraaid en de robot moet dan doen wat er op die kaart staat. En daarna wordt de tweede kaart omgedraaid, enzovoorts.

Dit zou allemaal niet zo moeilijk zijn als er niet ook allemaal bewegende onderdelen op het bord zouden staan. Zo kan je bijvoorbeeld een stap vooruit doen en op een lopende band terecht komen die de robot dan naar links draait. Als je daar niet goed rekening mee gehouden hebt - wat nogal eens voorkomt - dan kan je met de volgende stap per ongeluk jouw robot in een afgrond storten. Dit geeft hele leuke situaties.


Joran, dank je wel voor je advies. Die spellendag wordt vast een succes! Tenslotte vraag ik ook jou de bekende slotvraag. Stel: je hebt tijd, geld en spelmakkers genoeg. Hoe ziet jouw ideale speelavond er dan uit, los van dit thema?

Ik moet dan eens goed bij mezelf te raden gaan wat een geslaagde spelavond maakt. Ik denk dat één belangrijk punt is dat er spellen gespeeld moeten worden die ik al goed ken. Het is natuurlijk leuk om nieuwe spellen en nieuwe regels te leren, maar het leren van een nieuw spel is wezenlijk iets anders dan het spelen van een bekend spel.

Het volgende punt is dat je dan zo'n spel speelt met mensen die het spel ook goed kennen. Een spel uitleggen vind ik ook leuk om te doen, maar ik probeer nu te bepalen hoe mijn ideale speelavond eruit ziet. Als de anders spelers een spel ook goed kennen, dan ga je een spel pas echt spelen. Iets anders wat ik graag zou zien is een rustige speelomgeving met een hapje en een drankje. Het aantal andere spelers dat aanwezig is maakt me niet zoveel uit, maar een aantal andere groepjes maakt het wel zo gezellig.

Nu heb ik een rustige ontspannende omgeving, dan moet ik nu nog bepalen welke spellen er gespeeld gaan worden. Ik denk dat ik zou beginnen met één of twee potjes Dominion. Daarna zou ik één of twee zwaardere spellen willen spelen zoals Goa, Caylus, Pandemie of Hoogspanning (Funkenschlag). Of misschien wel een heel groot spel zoals War of the Ring of Descent: Journeys in the Dark.

Als afsluiting nog een paar lichte spelletjes waar ik niet bij na hoef te denken zoals Fluxx, Trans America, Regenwormen of Boom-O.

Als ik er zo over nadenk zou ik ook wel een keer een hele avond Battlelore of Space Alert willen spelen.



Meer over de spellenclub: www.spellenclubeindhoven.nl


Afbeeldingen: 
Ann De Haes, Antti Puranen, Gábor Béla Farkas, Blake Phillips, Chris Norwood, Henk Rolleman

Zwerven en verbazen op Spiel 2009

Ja, ook ik was op Spiel 2009 in Essen. "Wat?! Jij?!" Jawel. Met de kinderen. Onverwacht één lange vrijdag en laat ik maar gelijk verklappen: het was een erg leuke ervaring.

Ik was eigenlijk helemaal niet van plan om te gaan. Daar had ik gewoon niet aan gedacht. We kunnen dit jaar namelijk niet naar het SpellenSpektakel. Maar mijn vrouw zegt: "Ga toch met de jongens eens een dagje naar die beurs in Duitsland in de herfstvakantie. Dat vind je best leuk." Tja, dat klinkt inderdaad wel erg leuk. Het was vorig jaar leuk in Zwolle, maar Spiel... Al die nieuwe spellen bij elkaar trekt natuurlijk toch. Maar de afstand? Mm. Naar Zwolle is het ook een aardig stukje rijden. Maar de prijs? Het SpellenSpektakel kost net zo veel. Maar de taal dan? Ach, Duits en Engels verstaan is eigenlijk geen probleem. Voor de kinderen vertaal ik het wel.

De grootste 'maar' is vooral dat ik Spiel zie als een vakbeurs voor de harde kern: een spellenbeurs helemaal in het buitenland... Daar liggen toch al die interessante, moeilijke, dure, buitenlandse spellen? Dat is toch niks voor eenvoudige familiespelers als wij? Als ik per jaar 1 'groot en pittig' spel koop, dan is het veel. Dat komt hier gewoon niet vaak genoeg op tafel, hoe leuk ik ze zelf ook vind. "Niet weer een nieuw spel hoor, we hebben al zoveel leuks." Moet ik dan zoveel moeite doen, om al dat lekkers alleen te bekijken? Zulke bordspellen uitproberen wordt ook niks. De combinatie 'pittig langdurig spel, kinderen & taalbarrière' vraagt om teleurstelling...

Ach, we doen eens gek. We nemen de gok. Even inlezen bij Dagmar, Maarten, Erwin & Co. Routekaart geprint. Plattegrondje van Essen en beursgebouw. Dan nog langs de benzinepomp en de 'flappentap'. Een rugzakje vol met brood, koek en drinken. En op tijd naar bed.

Vrijdagochtend staan we na twee uur rijden voor de ingang. Een kassa wat meer opzij van de ingang blijkt zonder rij en al snel staan we in hal 12. Eerste reactie: "Pa, wat is het hier groot!" en "Wat is het hier druk!" Inderdaad, en zo zijn er nog meer hallen. We gaan eerst maar eens een paar hallen verderop kijken. "Hee, een snackpoint!"

Toch blijven we in hal 11 al gelijk plakken op het eerste kruispunt. Direct links: een stand met diabolo's, tollen, filmpje, etc. Schuin links: tafels vol met allerlei interessante denkspellen. Rechtsvoor: een stel Aziaten die Europees eten bereiden onder de strenge leiding van een man met veiligheidshesje en koksmuts. Inderdaad: A la Carte. Met open mond scharrelen de kinderen rond bij de stands. De Aziaten hebben veel plezier en zijn helaas niet weg te slaan. Mijn kinderen ook bijna niet. "Pa, die moeten we kopen hoor!" Nou, voor die prijs niet ongespeeld. Kom mee, er is meer. We komen straks wel terug (dacht ik toen nog in mijn onnozelheid).

Spiel blijkt nog leuker dan gehoopt. We vermaken ons prima. Rondzwervend van de ene hal naar de andere. Van de ene verbazing in de volgende vallend. Goed bij elkaar blijven. Hier en daar achter een tafeltje ploffen. Hier en daar graaien en wringen bij propvolle stands met afgeprijsde spellen.

Enkele herinneringen in willekeurige volgorde...

"Kijk, daar staat Dajs of Woender." -- Uitleg Mr. Jack in New York (boeiend tweepersoons spel). -- Even verder: "Ik zie een Romein lopen!" -- Dan weer een potje Halli Galli spelen (geweldig voor kinderen). -- "Een snackpoint!" (hint hint) -- Luisteren naar een uitleg van Savannah Tails van een slecht geklede dame (matig spel, saaie uitvoering). -- Bij het toilet: daar staat nu meneer Knizia, met die stropdas. "Echt? Die van Regenwormen?" -- Potje Atlantis gespeeld (variant op Cartagena. "Dit is echt leuk pa, zoiets hebben we nog niet, kost maar 16 euro"). -- "Wat doen al die zwaarden, speren en harnassen nou hier?" Sombere boel. -- "Daar: een spel met cowboys!" -- "Een snackpoint." -- "Kosten die schattige beestjes een euro per stuk?!"

Tussen alle tweedehands-spellen, met grote ogen: "Pa, die man heeft meer dan 10 spellen op z'n karretje! Foto! Foto!" -- Even Nederlands praten, want enkele rondes Koplopers en Dwarsliggers gespeeld (leuk spel, aktiepunten, misschien wat te lang durend?) -- "Wat doen al die stripboeken nou hier?" -- "Weer een snackpoint!" -- Nadat een tafeltje met wiebelige vierkante zitkussens is veroverd, eindelijk eens twee van de nieuwe Lego spellen gespeeld (leuk idee, matige spellen, veel mummies). -- Zoon komt 'alvast' met de gratis uitbreiding van Atlantis aanlopen. -- Eindelijk die Hot Dog gegeten, bij het snackpoint, met extra veel ketchup en mosterd.

Dat is nou meneer Van Tol, van Ontembare Stad en Koe zoekt boer. Vol ontzag: "Oh die Hollander? Nou, ze hebben wel de mooiste stand hoor!" (enige chauvinisme is ze niet vreemd) "Zullen we dan maar even Opera spelen?" Nou... beetje moeilijk, beetje druk. -- "Kijk, kijk, daar hebben ze ook die pannetjes!" Tafel vol met Fransen. Zijn ook al niet weg te slaan. --
Die oranje meneer daar, die heeft Agricola verzonnen. -- Eindelijk Pinguïn voor een prikkie gekocht. -- "Hee, springkussens!" -- Uitdaging tot een potje Pentago. Verloren. (Leuke variant op boter-kaas-en-eieren). -- Toch maar gezwicht en Atlantis gekocht (we hebben nog geen Cartagena). -- "Even nog die Nintendo DS met Rummikub!"


En dan is de dag opeens voorbij. Omgevlogen.

Natuurlijk wilde ik graag Macao, Endeavor, Carson City, Opera, Shipyard of Factory Manager eens echt spelen, in plaats van alleen bekijken. Maar dat was vandaag niet het doel. Het was zelfs bijna niet mogelijk. Ook een familiespel als Cable Car bleek wegens files onbereikbaar.


Toch is er ruim voldoende te doen en te spelen voor ons. Meer dan ik verwachtte. Ook voor de kinderen. Ze vinden het leuk. Zelfs leuker dan Zwolle. Met een hoofd vol indrukken, een tas vol folders en enkele nieuwe aanwinsten, rijden we tevreden de lange reis terug naar huis. Volgend jaar...?

Waarom is Agricola zo leuk?

Bordspel Agricola (999 Games) heeft de Nederlandse Spellenprijs 2009 gewonnen. Op de tweede plaats eindigde bordspel Pandemie (QWG Games). En op de derde plaats staat opnieuw een bordspel van 999 Games: Stenen Tijdperk.

Een hartelijke felicitatie aan de betreffende spelauteurs en uitgeverijen!

Het zijn alledrie fraaie bordspellen, maar wat mij betreft is Agricola de terechte winnaar. En nee, ik word niet betaald voor de positieve reclame. Ik ben echt enthousiast.

Waarom is Agricola zo leuk?
Wij hebben de nederlandse uitgave direct bij de introductie in 2008 gekocht en al veel gespeeld. Het is een spel over het harde boerenleven, honderden jaren terug. Je bouwt je eigen boerderijtje met erf, akkers en graan, weilanden en dieren. Je ziet wat ontstaan. Ook tussentijds geeft het bereiken van een doel (groot huis, schaapjes in de wei) al voldoening.

Agricola geeft ook op langere termijn uitdaging genoeg. Je wilt altijd meer doen dan past binnen 14 rondes. De twee ingebouwde niveau's en de variatie door de meegeleverde kaartensets bieden steeds weer nieuwe invalshoeken. Ook na een jaar verveelt het nog niks, al is de concurrentie in de spellenkast groot. Je kunt straks ook nog eens een nieuwe uitbreiding toevoegen: De Veenboeren.

Mijn ervaring is dat Agricola een breed publiek aanspreekt. Zo is het prima geschikt is voor families die eens een wat pittiger spel willen spelen. Een stevige opvolger na Kolonisten van Catan, maar dan wel met minder interactie en conflict. Ook bijvoorbeeld wat oudere kinderen die houden van opbouwen en ontwikkelen kunnen hun ei kwijt.

Agricola is geen goedkoop spel, maar geeft wel 2 kilo houten en kartonnen speelmateriaal. Mensen die het bordspel niet kennen en ergens op tafel zien liggen, blijven vaak even staan. Want het is veel en het is anders. Geen dobbelstenen, geen pionnen, wel veel kaartjen, beestjes en kleurige schijfjes. Het thema is heel leuk verweven in de spelregels en het spelmateriaal. Sommige enthousiaste en/of fanatieke spelers hebben het standaard spelmateriaal zelfs vervangen door eigengemaakte miniaturen van klei! Of dat nog praktisch is...

Thuis spelen wij samen een partijtje Agricola binnen het uur, inclusief klaarzetten. Er is echter genoeg materiaal om Agricola met maximaal vijf personen te spelen. Het duurt dan uiteraard wel een stuk langer. Leuk detail is dat je het spel ook solo kunt spelen. Bijvoorbeeld om eens te oefenen of als een soort "optimalisatie-puzzel" om je persoonlijke score steeds weer te verbeteren.

Twee waarschuwingen
Tot slot moet ik nog wel twee waarschuwingen geven: de doos en de spelregels. De doos bevat namelijk alleen zakjes en geen inlay. Die twee kilo materiaal kun je daarom maar beter ordenen met een eenvoudige lage plastic sorteerbox en een verzameling elastiekjes. Dat scheelt je heel veel uitzoekwerk en opstarttijd.

Wat de spelregels betreft: lees toch eerst de diverse nuttige recensies op internet. Verder zijn er ook twee nederlandstalige video's over Agricola. Want zelfstandig de handleiding bestuderen en starten, blijkt voor veel familiespelers een brug te ver.

• Globaal overzicht van het spelverloop van de familieversie
  Bijna 8 minuten, 999 Games.
• Meer omvattende bespreking van de spelregels
  Ruim 27 minuten, Spelregeluitleg.

Mijn advies: bekijk de video's en ga dan gewoon aan de slag. Veel spelregels wijzen zichzelf doordat ze bij het thema passen: eerst hout hakken en in je voorraad leggen, dan hekken bouwen, vervolgens dieren in de wei los laten, etc. Kortom, als je even doorzet, valt alles op z'n plaats en heb je jarenlang speelplezier.

Aanbevolen!

P.S.
Ook van Pandemie en Stenen Tijdperk (de nummers 2 en 3) staan video's op Spelregeluitleg.

Afbeeldingen: NederlandseSpellenPrijs, Tom Verdonck, Fusag

Goedkoopste hobby is bordspel spelen

Uit onderzoek blijkt dat (digitaal) gamen de goedkoopste hobby is. Uurprijs: 2 euro en 10 cent. Hoor je mijn klomp breken? 

Dit nieuws komt uit een ANP-bericht (maart 2009) en werd destijds klakkeloos overgenomen door media als het Algemeen Dagblad, Nu.nl, BNR Nieuwsradio en De Telegraaf. Dat zijn natuurlijk bekende bronnen. Voor prijsbewuste spelers is er echter nog geen aanleiding om van hobby te veranderen.

Er valt namelijk heel wat op die stellige conclusie af te dingen. Hanneke Nagtzaam toont dat doeltreffend aan op de interessante website NieuwsCheckers.nl. Het is met onderzoeken en statistieken erg belangrijk waar je mee vergelijkt, welke aannames je doet en hoe je de uitkomsten presenteert. Dat rammelt in dit artikel. Welke uitkomst had je dan verwacht van twee gamers-tijdschriften? "There are three kinds of lies: lies, damned lies, and statistics." Een leuk voorbeeld van creatief feiten presenteren is overigens deze uitspraak van de verliezer na een potje schaken: "Ik ben tweede en jij bent slechts voorlaatste geworden!"

Om het probleem aan te tonen, doet Hanneke haar eigen onderzoekje. Ze berekent de uurprijs van Kolonisten van Catan. Uiteraard geeft dat een lagere uurprijs dan gamen. Ook daar hecht ik dus geen waarde aan. Het bewijst wel terecht het manco van dit soort onderzoeken en nieuwsartikelen. Je kunt zo elke hobby laten winnen. Tenzij je als hobby 1.000 euro-biljetten spaart.

Toch is de berekening wel eens een nuttige exercitie. Voor het kiezen van deze leuke hobby is het bedrag per uur helemaal niet interessant. Je bent fan of niet. Maar wat kosten de fraaie bordspellen in mijn collectie nu eigenlijk per speeluur? Wat als jij straks stapels spellen uit Essen of Zwolle meebrengt, maar na twee keer spelen niet meer aankijkt...?

Gelukkig zijn de spellen die ik zelf het minste speel, veelal afkomstig van de rommelmarkt of uit de kringloopwinkel. Dat houdt de schade beperkt. Veel kleine (kaart)spelletjes rond een tientje, houden het gemiddelde uurbedrag in elk geval ook mooi binnen de perken.

Juist met de grote duurdere spellen heb ik inmiddels al heel veel uren speelplezier beleefd. Puerto Rico, Ticket to Ride, Agricola of La Città. Daar kan toch echt geen digitale game aan tippen. Voor die uurprijs heb ik ook nog eens met meerdere mensen tegelijk plezier!

Daarom durf ik na dit grondige persoonlijke onderzoek de volgende stelling te poneren. Niet gehinderd door statistiek, wiskundige kennis of zorgvuldigheid, zeg ik dapper (hopend dat mijn vrouw niet meeleest):

Het spelen van bordspellen is de goedkoopste hobby! 


Wat is jouw duurste of goedkoopste spel per uur?


Afbeelding: SeonGyo Lee