Spelen en toch leren

Welkom bij de zesde aflevering in de serie SpelAdvies.
Adviseur: Arne, van spellenclub SpinLi.


De uitdaging
Een juffrouw op een gezellige moderne basisschool gaat spellen aanschaffen. Het bestuur heeft budget beschikbaar gesteld voor enkele leuke leerzame spellen voor ontwikkeling van bijvoorbeeld motoriek, geheugen of reactievermogen (vak- en domeinoverschrijdend). Maar ja, wat is wijs?

Spelen en ondertussen stiekem leren. Het nuttige met het aangename verenigen. Paulus van Galen pleit al jaren voor een apart schoolvak Spellen Spelen. Straks gaan kinderen warempel zelfs graag naar school! Bij spellenclub SpinLi hebben ze onlangs een thema-avond georganiseerd over deze uitdaging. We leggen de vragen daarom voor aan Arne van SpinLi.


1. Meester Arne, welk spel adviseer je om leerlingen al spelend te leren samenwerken?

Het gemaskerd bal van de lieveheersbeestjes (Selecta Spielzeug). Het is een spel voor 6-7 jarigen. Het spelbord toont een draaischijf waar rond de lieveheersbeestjes staan met verschillende gekleurde staafjes op hun stippen. Naast het spelbord staan de mieren te wachten om ook naar het bal te gaan en alles te verpesten. De lieveheersbeestjes maken zich klaar voor het bal en willen hiervoor mooi uitgedost zijn. Ze willen dan ook allemaal verschillende kleurtjes op hun stippen.

In een beurt draaien we aan het rad en nemen we het lieveheersbeestje in de kleur die de pijl aanwijst. Nu mag je, door middel van magneten, hem een kusje gaan laten proberen geven aan de andere lieveheersbeestjes. Lukt dit dan worden de gekleurde staafjes uitgewisseld. Maar draait het andere lieveheersbeestje zich om, is de beurt voorbij. Het ingenieuze systeem zorgt ervoor dat de lieveheersbeestjes net voldoende kussers vinden om alle kleuren te mixen. Als de pijl van de draaischijf tussen twee kleuren in komt te staan, maken de mieren zich klaar en zetten we ze stap voor stap op het bord. Wie is er het eerste klaar? De mieren of de kleurrijke lieveheersbeestjes?

2. Een spel waarmee twee leerlingen samen aan de slag kunnen, staat ook op de verlanglijst. Wat adviseer je?

De hele reeks van Gipf is uitermate geschikt voor de 10-12 jarigen. In deze abstractere spellen is tactiek uitermate belangrijk. Persoonlijk zou ik vooral de spellen Yinsh, Dvonn en Tzaar aanraden. Zowel de fantastische kwaliteit van het materiaal als de korte speelduur maken deze spellen zéér interessant voor gebruik in de klas.

3. Wat adviseer je de juf als ze een spel zoekt voor het werken met een groepje van vier tot vijf personen?

Associëren
Katoiz (Opstelten speelgoed): dit spel is zonder twijfel het populairste uit hun gamma. Het is geschikt voor 1-4 spelers en kan op verschillende moeilijkheidsniveau's worden gespeeld. Het verdient dan ook zeker z'n plaats in de klas. Dit spel richt zich vooral op het associëren van kleuren, vormen en grootte. Het spelbord wordt telkens weer opgebouwd en bestaat uit 36 stenen van verschillende kleur, met daarop de figuren driehoek, vierkant en cirkel (zowel groot als klein). Gooi met de dobbelstenen (kleur en vorm) en breng de passende tegel naar je thuisplaat door een associatie-route af te leggen.

Motoriek
Gulo Gulo (Zoch): wie heeft er de fijnste vingertjes om een eitje uit het nest te roven? Kies op voorhand je kleur, haal het eitje eruit en zet stappen verder op het speelbord. Diegene die als eerste bij de kleine Gulo Gulo is, wint.

Geheugen
Memory is misschien wel het meest gebruikte spelmechanisme bij kinderspellen. Maar het hoeft niet altijd een saaie, traditionele memory te zijn.
Er zijn héél veel varianten waaronder Jakkiebak! Kippenkak! (Zoch/999 games). Zoek het volgend plaatje op je spoor en probeer met je kip de volgende kip in te halen, steel z'n pluimen en steek ze in je achterste. Wordt jij de pluimenkampioen?

4. Kun je ook nog een uitdagend 'opvullertje' aanbevelen? Om bijvoorbeeld een leerling die snel klaar is wat extra te bieden?

Ik verwijs graag naar de volledige collectie van SmartGames. Deze spellen zijn ideaal als snel tussendoortje. Ze zijn vervaardigd uit mooi materiaal, hebben verschillende moeilijkheidsgraden en zijn uitdagend voor jong en oud.

Om er één voorbeeld uit te nemen: Camouflage North Pole. Kies een kaart (afhankelijk van de gewenste moeilijkheid) en leg deze op het bord. Probeer nu de puzzelstukken zo te plaatsen dat de ijsberen op het ijs staan en de vissen en orka's in zee zwemmen. Andere spellen uit deze collectie zijn: Hide & Seek, Metroville, Airport Traffic Control, ...

5. Welke klassieker mag echt niet ontbreken in de klas en moet ze desnoods tweedehands bemachtigen?

Jungle Speed (Asmodée): dit spel hoeft waarschijnlijk geen voorstelling meer. Hier is het reactievermogen van de spelers het allerbelangrijkste. Draai de kaarten om beurten om. Is er een overeenkomst wat vorm betreft, dan grijpen de betrokken spelers naar de totem. De snelste mag zijn kaarten afgeven.

Sommige actiekaarten zorgen nog voor meer animo, door bijvoorbeeld allemaal tegelijk een kaart om te draaien, door naar kleur te moeten kijken in plaats van vorm, door zo snel mogelijk de totem te moeten grijpen... Wie speelt als eerste zijn kaarten weg en wint dit "speed" spel?

Arne, dank je wel voor de tips. Ik wou dat ik op zo'n school had gezeten! Tot slot ook voor jou de bekende persoonlijke slotvraag. Stel, je hebt tijd, geld en spelmakkers genoeg. Hoe ziet jouw ideale speelavond er dan uit, los van de basisschool?

Ik hou van een lekker lange spellenavond, waarop je verschillende spellen kan doorspelen tot laat in de nacht. Geef mij maar medespelers die houden van spelen en niet van winnen. De spellen waarvoor je me op dit moment steeds mag uitnodigen zijn: League of Six, Agricola, Demetra en Tinners' Trail.

In League of Six ben je een belastingsinner en ga je in de zesstatenbond wachters, paarden en grondstoffen vergaren d.m.v. een biedsysteem. Diegene die het meeste paarden heeft, mag als eerste grondstoffen gaan leveren en bijbehorende punten in de wacht slepen. De wachters zijn dan weer van goudwaarde bij het bieden.

Agricola is de hype van 2007 en voor mijn part ook wel deels terecht. De hoeveelheid aan keuzes en het knappe materiaal zorgen sowieso voor een aparte speelervaring. Meer informatie zal ik hier omtrent zeker niet moeten geven veronderstel ik.

Demetra is het laatste spel van Richard Breese (ben ik fan van). We proberen op ons eigen spelbord zo groot mogelijke landerijen te creëren. We kopen tegels uit onze schuur (of die van anderen), zetten arbeiders aan het werk, oogsten of halen nieuwe tegels naar onze schuur vanuit het kadaster. Het koop- en biedsysteem met de grondstofblokjes maakt het voor mijn part héél erg leuk.

In Tinners' Trail (Treefrog - Martin Wallace) gaan we grondstoffen opdelven. We bouwen mijnen, leggen spoorwegen aan, pompen water weg, maken havens en trekken mijnwerkers aan. Door een ingenieus actiepuntensysteem (gekend van Jenseits von Theben) kunnen spelers hun acties tactisch kiezen. Delf zo veel mogelijk grondstoffen op en verkoop ze om daarna met het geld overwinningspunten aan te schaffen. Houd zeker nog wat over voor de volgende ronde zodat je een bieding kan winnen om een nieuwe mijn te bouwen.


Spellenclub SpinLi in Lille: Website en Blog